01
Kısa sezonda yapım takvimi nasıl kurulur?
Erzincan'da saha çalışmasını daraltan iki şey vardır: kışın uzunluğu ve ova zemininin ilkbaharda ıslak kalması. Bu daralma fabrika üretimini etkilemez; elemanlar kapalı hatta dökülüp kürlenir, her partinin deney ve ölçü kayıtları tutulur. Zemin kuruyup temel tamamlandığında sahaya vinç ve birleşim ekibi girer.
Birleşimler öncelikle bulon ve gömülü ankrajla kuru çözülür, mesnetlerde elastomer yastık kullanılır. Islak birleşim gereken noktalarda hacim küçük tutulur, beton sınıfı düşük sıcaklığa göre seçilir ve döküm korunarak yapılır. Kışın kaybedilen gün yalnızca vinç takvimine yansır.
02
Kar yükü ve ova rüzgârı çatıyı nasıl belirler?
Ova çatılarında hesabı kar yükü yönetir; açık ova rüzgârı da bu yükü çatıya eşit dağıtmaz. Düşük eğimli geniş sanayi çatılarında ve farklı yükseklikteki kütlelerin dibinde kar yığılır; bu bölgeler hesapta ayrıca yüklenir. Lojistik deposunun geniş açıklığında öngerilmeli çatı kirişi kullanılır, aşıklar yığılma bölgelerinde sıklaştırılır, kar tutucu ve oluk da kiriş paftasında çizilir. Kaplama ve aşık bağlantıları ova rüzgârının emme etkisine karşı da kontrol edilir.
Ova tabanında nem yüksek, gece-gündüz sıcaklık farkı geniştir; dış yüzeyler yılda çok sayıda donma-çözülme çevrimi görür. Bu yüzeylerin betonu TS EN 206'ya göre XF sınıfında seçilir, hava sürükleme ile su/çimento oranı fabrikada kayda geçer. Kar, katılım payı oranında deprem kütlesine de girer; fay üzerindeki bu ovada iki yük aynı modelde çözülür.
03
Kuzey Anadolu Fayı üzerinde tasarım
Erzincan Ovası, Kuzey Anadolu Fay Zonu ile Ovacık Fayı'nın etkileştiği bir çek-ayır havzasıdır; 1939 ve 1992 depremleri bu yapının doğrudan sonucudur. TBDY 2018 hesabında tasarım spektrumu, bina kullanım sınıfı ve süneklik düzeyi esas alınır. Havzayı dolduran alüvyon deprem hareketini büyütebildiğinden spektrum, parselin zemin etüdü olmadan kurulmaz.
D100 üzerindeki bir dağıtım merkezinin depremden sonra da sevkiyata devam edebilmesi hedeflenir. Bunun için kolon-soket ankastreliği, kiriş mesnedinin kayma emniyeti ve elastomer yastık, hollowcore döşemenin bağ donatısı ve topping ile diyafram oluşu, cephe panelinin ötelenmeye izin veren bağlantısı tek tek hesaplanır. Yüksek raf gibi yapısal olmayan bileşenlerin ankrajı da projeye girer; plakalar üretimde elemana yerleştirilir.
04
Ova zemini, temel ve lojistik koridoru
Ovanın alüvyon zemininde taşıma gücü ve oturma davranışı parselden parsele değişir, yer yer sıvılaşma potansiyeli de incelenir. Prefabrik üstyapının yükleri noktasal ve önceden bilinir; temel bu değerlere göre boyutlandırılır. Montaj başlamadan temel kotları ve soket ölçüleri tamamlanmış olmalıdır.
Dağıtım merkezinde yatırımcının baktığı ilk tarih, ilk sevkiyatın çıkacağı gündür. Temel işleriyle üretim paralel yürüdüğü için toplam süre kısalır; hollowcore döşemeyle ara kat ve ofis blokları kalıp beklemeden tamamlanır. D100 kenarındaki parsellerde rampa kotu ve tır manevra alanı aks düzeniyle aynı çizimde çözülür.
05
Sevkiyat ve montaj planlaması
İl D100 doğu-batı koridoru üzerindedir; kurulum aşamasındaki Erzurum OSB fabrikamız açıldığında uzun eleman sevkiyatı bu koridordan rahat yapılacak, güzergâhta gabari kısıtı azdır. O zamana kadar elemanlar Birecik'ten gelir. Kış aylarında Sakaltutan ve çevresindeki geçit koşulları takvime yedek gün olarak eklenir; montaj sırası sevkiyat programını belirler, saha stok alanı sınırlıysa araçlar tek tek çağrılır.
06
Erzincan için sık sorulan sorular
- Zemin sıvılaşma riski varsa prefabrik yapılabilir mi?
- Yapılabilir; bu bir temel ve zemin iyileştirme konusudur. Etüt sonucuna göre kazık, jet grout veya radye çözümü belirlenir, üstyapı buna göre mesnetlenir. Üstyapının hafif ve öngörülebilir yük getirmesi bu çözümleri kolaylaştıran bir etkendir.
- Depo yapısında ara kat ofis nasıl çözülür?
- Hollowcore döşeme ile kalıpsız ve hızlı bir ara kat kurulur. Yükleme kapasitesi, açıklık ve tesisat geçişleri döşeme seçiminde birlikte değerlendirilir; döşemenin diyafram olarak çalışması için birleştirme donatısı ve topping detayı ayrıca projelendirilir.
- Fay hattına yakın bir parselde ne değişir?
- Fay hattına yakınlık deprem talebini artırır: TBDY 2018'e göre kurulan tasarım spektrumu ve süneklik gereksinimleri yükselir. Birleşim kapasiteleri, cephe bağlantılarındaki ötelenme payı ve yapısal olmayan bileşen ankrajları bu talebe göre boyutlanır.