01
Sivas'ta kısa yapım sezonu takvimle nasıl yönetilir?
Sivas'ta sahada verimli çalışılabilen dönem sınırlıdır; tek bir erken kar yerinde dökme betonarme programını haftalarca geriye atabilir. Prefabrik sistemde kolon, öngerilmeli çatı kirişi, aşık ve hollowcore döşeme kapalı hatta üretildiği için bu risk büyük ölçüde sahadan çıkar. Proje ve üretim kış boyunca tamamlanır, sezon açılınca montaja geçilir.
Don çevriminin uzun sürdüğü Sivas'ta montaj birleşimleri olabildiğince elastomer mesnet yastığı, ankraj çubuğu ve bulonlu plakayla kuru yapılır; yerinde beton gereken noktalar kür süresince örtülerek korunur. Kar yağdığında vinç günleri ertelenir, şantiye kapanmaz.
02
Yüksek kar yükü çatı tasarımını nasıl belirler?
Sivas'ta çatının ilk tasarım girdisi zemin kar yüküdür. Yük yüksek olduğu için aşıklar sık dizilir ve eğim kar birikmesini azaltacak biçimde seçilir; oluk ile kar tutucu sonradan eklenmez, taşıyıcıyla birlikte projelendirilir. Bitişik yapılar arasında yükseklik farkı varsa sürüklenen kar birikimi ayrı bir yük durumu olarak ele alınır.
Kar yükündeki artış prekast kesitte çoğunlukla donatı ve öngerme düzeyiyle karşılanır; öngerilmeli çatı kirişi ve prekast aşık aynı açıklığı daha az elemanla geçer. Uzun kış betonu da tekrarlayan donma-çözülme çevrimine maruz bırakır. Dışa açık kolon yüzeyleri, saçak uçları ve rampa betonu TS EN 206'nın XF sınıfına göre, düşük su-çimento oranı ve hava sürüklenmiş karışımla projelendirilir.
03
Kuzey ve güney ilçelerde deprem tasarımı
Sivas'ın kuzeyinden, Suşehri ve Koyulhisar hattı boyunca Kuzey Anadolu Fay Zonu geçer; ilin güney kesiminde ise Malatya–Ovacık Fay Zonu'nun kuzey uzantıları ve MTA diri fay haritasında tanımlı diğer faylar bulunur. Bu yüzden kuzey ilçelerdeki bir tesis ile güneydeki bir depo farklı tasarım verileriyle çalışır. Her ikisinde de hesap TBDY 2018'e ve parselin zemin sınıfına dayanır.
Kuzeyde de güneyde de birleşimlerde aynı kalemler doğrulanır: cephe panellerini taşıyıcıya bağlayan ankrajların ötelenme kapasitesi, döşeme plaklarını diyafram olarak bağlayan birleştirme donatısı ve topping betonu, kolon-kiriş mesnedinin boyu ve yatay kuvvet aktarımı. Değişen, bu kalemlere giren deprem talebidir.
04
Demiryolu bağlantılı depolama
Sivas bir demiryolu kavşağıdır ve yükleme hattına bağlı depolarda yapı geometrisi hattın kendisine göre kurulur: rampa kotu, aks aralığı ve kapı düzeni vagon boyutlarına göre belirlenir. Bu tür yapılarda kolon yerleşimindeki bir hata, işletme boyunca her yükleme çevriminde zaman kaybına dönüşür.
Vagon, forklift ve tır manevra senaryoları ilk toplantıda konuşulur, çünkü aks düzeni ön tasarımda sabitlenir ve üretim başladıktan sonra oynatılamaz. Depo ileride uzayacaksa alın cephesi ve temel detayı ilk etapta buna göre bırakılır.
05
Sevkiyat ve montaj planlaması
Karayolu ve demiryolu bağlantıları uzun eleman sevkiyatına elverişlidir; elemanlar bugün Birecik'ten gelir, ile daha yakın olan Erzurum OSB fabrikamız kurulum aşamasındadır. Geçit koşulları ve yol kapanma ihtimali kış montaj programında hesaba katılır, saha stok alanı önceden tanımlanır. Uzun öngerilmeli kirişlerde araç tipi, viraj yarıçapı ve güzergâh izinleri ayrıca planlanır.
06
Sivas için sık sorulan sorular
- Kışın üretim durur mu?
- Durmaz. Elemanlar kapalı hatta kontrollü sıcaklıkta üretilir, her partinin basınç deneyi kaydedilir. Kış yalnızca sahadaki montaj takvimini etkiler.
- Kar yükü hangi elemanı en çok etkiler?
- Çatı kirişi ve aşıkları. Öngerilmeli kesitle yüksek yük daha az elemanla ve kontrollü sehimle taşınır; aşık aralığı kaplama tipine ve kar birikme bölgelerine göre seçilir, eğim ve oluk da aynı hesapta çözülür.
- İlin kuzeyi ile güneyi aynı deprem verisiyle mi tasarlanır?
- Hayır. Kuzeyde Kuzey Anadolu Fay Zonu, güneyde başka fay sistemleri etkili olduğundan tasarım spektrumu parselin konumu ve zemin sınıfıyla TBDY 2018'e göre ayrı ayrı belirlenir. Bu yüzden her parsel için zemin etüdü yapılır.